Podstawowe pojęcia AI — proste definicje
Czternaście pojęć, które najczęściej pojawiają się przy pracy z narzędziami AI, wyjaśnione bez żargonu.
Co to jest prompt?
Prompt to polecenie lub pytanie, które wpisujesz do chatbota AI. Może być krótkie („podsumuj ten tekst") albo bardzo rozbudowane, z opisem kontekstu, formatu i przykładów. Jakość promptu bezpośrednio wpływa na jakość odpowiedzi — więcej w naszym poradniku jak pisać dobre prompty.
Co to jest LLM?
LLM (Large Language Model, duży model językowy) to model uczenia maszynowego wytrenowany na ogromnych zbiorach tekstu, który przewiduje najbardziej prawdopodobny dalszy ciąg wypowiedzi. To technologia stojąca za większością popularnych chatbotów AI, niezależnie od konkretnej marki narzędzia.
Co to jest token?
Token to podstawowa jednostka tekstu, jaką przetwarza model — w praktyce zbliżona do fragmentu słowa (dla języka polskiego zwykle nieco krótsza niż całe słowo ze względu na odmianę). Modele mają limit liczby tokenów, które mogą „zobaczyć" naraz (tzw. okno kontekstu), a płatne API zwykle rozliczane jest właśnie w tokenach. Sprawdź przybliżoną liczbę tokenów w swoim tekście w naszym liczniku tokenów.
Co to jest RAG?
RAG (Retrieval-Augmented Generation) to technika, w której model przed wygenerowaniem odpowiedzi najpierw wyszukuje istotne informacje w zewnętrznej bazie danych lub dokumentach, a dopiero potem formułuje odpowiedź na ich podstawie. Zmniejsza to ryzyko „halucynacji" i pozwala modelowi odpowiadać na pytania dotyczące treści, których nie było w danych treningowych.
Co to jest agent AI?
Agent AI to system zbudowany wokół modelu językowego, który potrafi samodzielnie planować i wykonywać wieloetapowe zadania — np. przeszukać internet, wykonać obliczenia, zapisać plik — zamiast tylko odpowiadać na pojedyncze pytanie. W odróżnieniu od zwykłej rozmowy z chatbotem, agent może podejmować kolejne kroki bez dodatkowej instrukcji na każdym etapie.
Co to jest fine-tuning?
Fine-tuning (douczanie) to proces dalszego trenowania gotowego modelu na dodatkowym, zwykle węższym zbiorze danych, żeby lepiej radził sobie z konkretnym zadaniem lub stylem (np. tonem komunikacji danej firmy). To coś innego niż pisanie promptu — fine-tuning trwale zmienia zachowanie modelu, podczas gdy prompt wpływa tylko na pojedynczą rozmowę.
Co to jest halucynacja AI?
Halucynacja to sytuacja, w której model podaje nieprawdziwą informację (błędny fakt, nieistniejące źródło, wymyślony cytat) z taką samą pewnością siebie, jak informację prawdziwą. Dotyczy każdego popularnego chatbota AI. Więcej w naszym poradniku czy AI się myli.
Co to jest multimodalność?
Multimodalność to zdolność modelu do przyjmowania i/lub generowania więcej niż jednego typu danych — np. tekstu i obrazu, a w niektórych narzędziach także dźwięku. Model multimodalny może np. opisać zawartość przesłanego zdjęcia albo odpowiedzieć na pytanie dotyczące wykresu w dokumencie.
Co to jest embedding?
Embedding to liczbowa reprezentacja tekstu (lub innych danych) w postaci wektora, dzięki której komputer może porównywać znaczeniowe podobieństwo fragmentów tekstu, nawet jeśli używają innych słów. To technika stojąca m.in. za wyszukiwaniem semantycznym i techniką RAG.
Co to jest temperatura (parametr modelu)?
Temperatura to parametr kontrolujący losowość odpowiedzi modelu. Niska temperatura daje bardziej przewidywalne, powtarzalne odpowiedzi (przydatne np. do zadań wymagających precyzji), wysoka temperatura zwiększa różnorodność i „kreatywność" odpowiedzi kosztem przewidywalności. W popularnych chatbotach ten parametr zwykle jest ukryty przed użytkownikiem, ale bywa dostępny do ręcznej regulacji w narzędziach dla programistów (API).
Co to jest system prompt?
System prompt to instrukcja ustawiająca zachowanie, ton lub ograniczenia modelu jeszcze przed rozpoczęciem rozmowy z użytkownikiem — np. „odpowiadaj zwięźle i tylko po polsku". W popularnych chatbotach system prompt jest zwykle niewidoczny dla użytkownika i ustawiany przez twórcę aplikacji; niektóre narzędzia pozwalają go częściowo dostosować w ustawieniach.
Co to są guardrails (zabezpieczenia)?
Guardrails to mechanizmy ograniczające niepożądane zachowania modelu — np. odmowę generowania treści niebezpiecznych lub nielegalnych, filtrowanie danych wrażliwych, ograniczanie tematów niezgodnych z przeznaczeniem narzędzia. Guardraile mogą działać na poziomie samego modelu (trening) lub jako dodatkowa warstwa filtrująca wokół niego.
Co to jest deepfake?
Deepfake to realistyczny, syntetyczny obraz, nagranie audio lub wideo wygenerowany przez AI, często przedstawiający prawdziwą osobę mówiącą lub robiącą coś, czego w rzeczywistości nie powiedziała ani nie zrobiła. Tworzenie deepfake'ów przedstawiających realne osoby bez ich zgody, zwłaszcza w celu wprowadzenia w błąd, w wielu jurysdykcjach rodzi konsekwencje prawne.
Co to jest znak wodny AI?
Znak wodny AI (AI watermark) to oznaczenie — widoczne lub ukryte w danych pliku — wskazujące, że dana treść (obraz, tekst, audio) została wygenerowana lub zmodyfikowana przez AI. Ma pomóc odróżnić treści syntetyczne od w pełni ludzkich, choć skuteczność i standaryzacja tych oznaczeń różni się między narzędziami i wciąż ewoluuje.
O tej treści
Redakcja serwisu Gadam z Botem · aktualizacja: 4 września 2026
Materiał przygotowuje redakcja serwisu z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji, w oparciu o wymienione niżej źródła. Nie są to przypisy do pojedynczych zdań, tylko podstawa merytoryczna działu. Kto stoi za serwisem i jak powstają teksty, opisuje strona O nas. Możliwości narzędzi AI zmieniają się szybko — przed decyzją sprawdź aktualną dokumentację dostawcy.
Źródła, na których opieramy ten dział: